Haqiqatga aylanayotgan ma’rifiy afsonalar
PREZIDENT QARORLARI – AMALDA Bahaybat texnika va uskunalar shovqini ostida qo‘li-qo‘liga tegmay ishlayotgan quruvchilar g‘ayratini ko‘ring! Bu voqelik haqiqatga aylanib borayotgan ma’rifiy afsona – O‘zbekistondagi Islom sivilizatsiyasi markazi qurilishi maydonida ro‘y bermoqda. Prezidentimiz 2017-yil 1-sentabr kuni Hazrati Imom (Xastimom) majmuasida bo‘lib, mazkur markaz loyihasi bilan tanishdi. Davlatimiz rahbarining “Biz ajdodlarimiz bilan doimo faxrlanib kelganmiz. Shunday ekan, o‘zimiz ham ularga munosib bo‘lishimiz kerak. Tashkil etilayotgan markazda ham buning uchun barcha sharoitlarni yaratish, yetuk olimlarni jalb qilish lozim. Mazkur sohaga oid adabiyotlarni jamlash, chet ellarda bo‘lsa, yurtimizga olib kelish choralarini ko‘rish zarur. Bu yerda saboq beradigan o‘qituvchilar bilimi va saviyasiga alohida e’tibor qaratish darkor”, degan so‘zlari ilm ziyosiga talpingan ne-ne qalbla
Batafsil
Tinchlikning qadriga yetib, shukrini ado eting
ULUG‘ NE’MATSo‘nggi yillarda mamlakatimizda iqtisodiyotni erkinlashtirish va tadbirkorlikni qo‘llab-quvvatlash, siyosiy huquq va erkinliklarni ta’minlash, demokratiya va qonuniylikni qaror toptirish, ijtimoiy muhofaza va aholining salomatligini asrash, ilm-fan va ta’lim-tarbiya, madaniyat va diniy-ma’rifat, shaharsozlik va qurilish, san’at va sport kabi sohalarda erishilgan ulkan yutuqlar, xalqaro hamjamiyat va nufuzli tashkilotlar bu boradagi e’tirofi har bir yurtdoshimiz qalbini faxr va g‘ururga to‘ldirmoqda.Xususan, davlatimiz rahbarining tashabbuslari bilan turli dinlarga mansub qadriyatlarni avaylab-asrash, barcha fuqarolarga vijdon erkinligi va o‘z e’tiqodini amalga oshirish uchun zarur sharoitlar yaratib berish, dinlar va millatlararo hamjihatlikni yanada mustahkamlashga alohida e’tibor qaratilib, ushbu yo‘nalishda boshqa davlatlarga namuna bo‘ladigan boy tajriba orttirildi. Mazku
Batafsil
Go‘zallikni kuylagan shoira
1-MART – ZULFIYAXONIM TAVALLUD TOPGAN KUNXX asr o‘zbek she’riyatida shoira Zulfiya Isroilovaning sermahsul ijod yo‘li, lirik merosi o‘ziga xos ahamiyat va betakrorlikka ega. Shoira she’riyatida tuyg‘ulardagi samimiylik, so‘z sehrining jozibadorligi ijtimoiylik bilan uyg‘unlashgan holda o‘zbek ayoliga xos nazokat bilan tarannum etiladi. Shoira uzoq yillar “Saodat” jurnalida bo‘lim mudiri, bosh muharrir lavozimlarda ishladi. “Saodat” jurnalining keng jurnalxonlar ommasiga kirib borishida va jurnal saviyasining yuqori bo‘lishida Zulfiyaxonimning mashaqqatli mehnati, sermahsul ijodi beqiyosdir. Turmush o‘rtog‘i Hamid Olimjondan 29 yoshida ayrilgan shoiraning turmush qiyinchiliklari, hayot mashaqqatlaridan matonati, irodasi bukilmadi. Aksincha, hayotga, yashashga bo‘lgan intilishi uning otashnafas, go‘zal she’rlarida va sermahsul ijodida o‘z ifodasini topdi.Shoiraning “Hayot varaqlari”, “Qizl
Batafsil
Muazzam Sharq namoyondir sening pokiza joningda
1-MART – O‘ZBEKISTON XALQ SHOIRI ZULFIYA TAVALLUD TOPGAN KUNBa’zan kim haqidadir, nima haqidadir to‘lib-toshib aytilgan, yozilgan alqashlarni eshitsak yo o‘qisak: “Juda mubolag‘a qilibdi” yo “Biroz oshirib yuboribdi”, deymiz. Ammo akademik shoir Gʻafur Gʻulomning Zulfiyaxonim madhiga aytgan, odamlar orasida ommalashib ketgan “Muazzam Sharq namoyondir sening pokiza joningda” satrlariga ko‘zimiz tushsa, juda topib aytibdi, deymiz. Aslida Zulfiyaxonimning “vafo va sadoqat timsoli”, “mehribon ustoz”, “talabchan rahbar” kabi biri-biridan chiroyli sifatlarining hammasi o‘ziga yarashadi. Lekin “pokiza”ning o‘rni baribir bo‘lakcha...Chindan ham, ustozimizning suvrati-yu siyratidagi pokizalik havas qilarli, ibrat qilib ko‘rsatishga arzirli edi. Bizningcha, halollik pokizalikning asosi hisoblanadi. Bu dunyoda uncha-muncha yoshni yashab qo‘yib ko‘ryapmizki, jamiyatga, xalqqa Zulfiyaxonim qilgan xiz
Batafsil
Qoʻlyozma manbalar tadqiqotida yangi davr boshlandi yoxud koʻhna maʼrifat oʻchogʻidagi yorugʻ sahifalar
MUNOSABATMuqaddas zaminimiz azaldan ilm-maʼrifat oʻchogʻi boʻlib kelgan. Allomalarimiz qoldirgan ulkan ilmiy merosning maʼlum bir qismi, garchi turli bosqinlar davrida nobud qilingan, olib ketilgan boʻlsa-da, hozirgi kungacha yetib kelganlarining sanogʻi ham kishini hayratga soladi. Chorak asrki, mazkur noyob xazinani asrash va oʻrganish ishtiyoqida izlanishlar olib borayotgan olim, filologiya fanlari doktori Aftondil ERKINOVni suhbatga chorlar ekanmiz, tadqiqotchining mana bu soʻzlarini muqaddima sifatida tanladik:“Oʻzbek mumtoz adabiyotiga, Alisher Navoiy asarlariga boʻlgan mehrim tufayli oʻzimni qiziqtirgan savollarga javoblarni yurtimizda, Germaniya, Fransiya, Buyuk Britaniya, Turkiya, Rossiya kabi davlatlar fondlaridagi qoʻlyozmalarni oʻrgandim va shunday xulosaga keldimki, ajdodlarimiz bizga qoldirgan ilmiy-maʼnaviy merosning kichik bir qismi oʻrganilgan. Hatto Oʻzbekistonning oʻzi
Batafsil
Yozma manbalar – bebaho boylik
MUNOSABATMamlakatimizda qadimiy yozma manbalarni saqlash, tadqiq va targʻib qilish tizimini yanada takomillashtirishga ustuvor yoʻnalishlardan biri sifatida katta eʼtibor qaratib kelinmoqda. Jumladan, Prezidentimizning 2022-yil 10-fevraldagi “Qadimiy yozma manbalarni saqlash va tadqiq etish tizimini takomillashtirishga doir qoʻshimcha chora-tadbirlar toʻgʻrisida”gi qarori bu borada muhim qadam boʻldi.Qarorda Vazirlar Mahkamasi huzuridagi Islom sivilizatsiyasi markazi, Fanlar akademiyasining Abu Rayhon Beruniy nomidagi Sharqshunoslik instituti qadimiy yozma manbalarni markazlashgan holda saqlash, tadqiq etish, ularning holatini doimiy monitoring qilish boʻyicha masʼul davlat muassasalari etib belgilangan. Shuningdek, bu tashkilotlar qadimiy yozma manbalar davlat reestrini shakllantirish va davlat tasarrufidagi muzeylar, kutubxonalar va arxiv fondlari faoliyatiga integratsiya qilish, qadim
Batafsil
Naqshbandiya-mujaddidiya tariqati rivojini o‘rganishning nazariy asoslari
JURNALLARNI VARAQLAGANDA…IX asr boshlariga kelib, tasavvufning nazariy asoslari ishlab chiqildi, sufiylarning amaliy ruhiy-psixologik mashqlari, o‘zini-o‘zi tarbiyalash va chiniqtirish tadbir usullari shakllandi, tariqat, ma’rifat, haqiqat degan tushunchalar yuzaga kelib, tasavvufning ushbu uch qismiga oid qarashlar majmui tuzildi – tasavvuf alohida ilm sifatida qaror topdi.Garchi tasavvuf maktablarining tashkil topishi dastlab Kufa, Bag‘dod, Basra, Misr kabi islom dini keng tarqalgan hududlar bilan bog‘liq bo‘lsa-da, lekin keyinchalik, XI-XII asrlarga kelib, O‘rta Osiyoda butun islom olami miqyosida umume’tirof etilgan Yassaviya, Kubraviya, Xojagon kabi nufuzli mustaqil tariqatlar vujudga kelgan. O‘rta Osiyoda keng tarqalgan har qaysi tariqat shu mintaqada azaldan mavjud bo‘lgan diniy rasm-rusumlar ta’siridan chetda qolmay, balki ularning mahalliy urf-odatlarini o‘zlashtirish jarayonida
Batafsil
Diniy bag‘rikenglik – tinchlik asosi
JAMIYATSayyoramizdagi zamondoshlarimizning ayrim qismi har bir daqiqani hadik va xavotir ostida o‘tkazmoqda. Boisi – urushlar, jang-u jadallar. Bunday o‘lkalarda aholi ertalab uyqudan salomat uyg‘ongan bo‘lsa-da, ertaga ham tiriklik tashvishi bilan ko‘z ochishiga shubha bilan qaraydi. Kelajagiga ishonchi yo‘q. Xo‘sh, insoniyatning bunchalar halovatini o‘g‘irlagan notinchliklar va urushlarning sababi nimada? Ularning oldini olish uchun odamzotga qanday hislatlar yetishmayapti? Biz har birimiz jamiyatda bag‘rikenglik keng quloch yozishi uchun nimalar qilishimiz lozim? Bugun ushbu savollar atrofida fikr almashish uchun tegishli mutaxassislar bilan muloqot uyushtirdik.– Saidafzal aka, mana yuqoridagi ma’lumotlardan ayon bo‘lmoqdaki, diniy va etnik nizolar ko‘p kuzatilmoqda. Siz islomshunos olim sifatida bu nizolarning sababini nimalarda ko‘ryapsiz? Urush o‘lkalarida diniy bag‘rikenglik tamoy
Batafsil
Madaniy merosni asrashga har birimiz mas’ulmiz
MUNOSABATO‘zbekiston qadimiy qo‘lyozmalar bobida dunyodagi eng boy mamlakatlardan biri. Birgina Abu Rayhon Beruniy nomidagi Sharqshunoslik institutida 26 ming jildga yaqin qo‘lyozmalar saqlanmoqda. Toshkent, Samarqand, Xorazm va boshqa hududlardagi ilmiy maskanlarda saqlanayotgan qo‘lyozmalarni hisobga olsak, oltindan qimmat xazinamizning salmog‘i bir necha karraga oshadi. Ular orasida buyuk bobokalonlarimiz tomonidan yaratilgan va dunyo tamadduni rivojiga munosib hissa qo‘shgan yuzlab asarlar mavjud.Ammo bu asarlarni saqlashda to‘g‘ri yo‘l tutyapmizmi, ularni asrab, foydalanish vaqtini uzaytira olyapmizmi? Asrlar o‘tsa-da, qadrini yo‘qotmay, aksincha, dolzarbligi oshib borayotgan xazinasi yetarlicha tadqiq va tadbir etyapmizmi?Raqamlarga e’tibor qarataylik. Mamlakatimizning 80 ta muassasasida saqlanayotgan 43 ming 466 ta qo‘lyozma, 70 ming 909 ta toshbosma, 438 ming 870 ta tarixiy hujja
Batafsil
Adiblar xiyoboni – ma’naviyat maskani
Adabiyot – har bir xalqning oʻtmishi, buguni va kelajagini bogʻlovchi, taʼsir kuchiga ega muhim vositadir. Unda har bir millatning madaniyati, urf-odati, dunyoqarashi, maʼnaviyati aks etadi. Shu bois, yurtimizda adabiyot va sanʼat sohasiga oid qator islohotlar olib borilmoqda. Xususan, 2020-yil 26-maydagi O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining “Madaniyat va san’at sohasining jamiyat hayotidagi o‘rni va ta’sirini yanada oshirish chora tadbirlari to‘g‘risidagi” farmoni va shu yilning 24-avgust sanasida “Atoqli adiblar va mutafakkirlar ijodiy merosini yoshlar o‘rtasida targ‘ib qilish hamda adiblar xiyobonidan samarali foydalanish chora-tadbirlari to‘g‘risida”gi Vazirlar Mahkamasining 502-sonli qarori yuqoridagi fikrimizning yaqqol isboti bo‘la oladi. Bundan 5 yil oldin ana shunday maqsadlarga xizmat qiluvchi yana bir yirik loyihaga qoʻl urilgan edi. Davlatimiz rahbarining 2017-yil 18-aprel
Batafsil
Islom xalqaro huquqi: shakllanishi, rivojlanishi va o‘ziga xos xususiyatlari
JURNALLARNI VARAQLAGANDA…XX asrning ikkinchi yarmi xalqaro huquqning rivojlanishida yangi sifat bosqichini boshlab berdi. Bu xalqaro-institutsional tizimning takomillashuvida, norma ijodkorlik jarayonidagi tub o‘zgarishlarda, xalqaro huquq manbalari tizimining kengayishida, xalqaro huquq subyektlari sonining oshishida yaqqol aks etdi. Fan-texnika sohasidagi misli ko‘rilmagan yutuqlar, uchuvchi va suzuvchi qurilmalarning yangi avlodi, yirik inshootlar va qudratli intellektual salohiyatga ega mikrosxemalarning paydo bo‘lishi xalqaro-huquqiy munosabatlar tizimini murakkablashtirdi. Xalqaro huquqning yangi obyektlari vujudga keldi. Asrimiz boshidagi globallashuvning yangi to‘lqini barcha sohalarda bo‘lgani kabi xalqaro huquq istiqboliga ta’sir etuvchi omillar qamrovini kengaytirdi. Xalqaro huquqning universallashuvi, ya’ni umumbashariy ko‘lam kasb etish jarayoni yanada kuchaydi. Endilikda xa
Batafsil
Nodir qo‘lyozmalar vaqt olovida yonmaydi
MUNOSABATDunyoda shunday boyliklar borki, ularning qiymatini hech bir narsa bilan o‘lchab bo‘lmaydi. Mamlakatimizni behisob qazilma boyliklar, tabiiy zaxiralar bilan siylagan ilohiy iroda, behisob ilmiy-ma’naviy xazinani ham xalqimizga ravo ko‘rgan. Ushbu xazinani birinchi va ikkinchi Uyg‘onish davrlarida yashab, ijod qilgan buyuk alloma ajdodlarimizdan qolgan qadimiy, ilm-fanning turli yo‘nalishlarida bitilgan nodir qo‘lyozma va toshbosma asarlar tashkil etadi.Qo‘lyozmalar haqida gap borar ekan, bu borada ham O‘zbekiston dunyoning eng boy mamlakatlari qatoriga kiradi, deb baralla aytishga haqlimiz. Ayni kunlarda yurtimizning 80 dan ortiq ilmiy muassasasida 45 mingga yaqin qo‘lyozma va 70 mingdan ziyod toshbosma asarlar saqlanmoqda. Ushbu bebaho asarlar o‘z sahifalarida tariximiz, urf-odatlarimiz, aniq fanlar va tabarruk dinimizga oid biz bilmagan, eshitmagan, dolzarb va qiziqarli ma’lum
Batafsil